Montaigne over vriendschap: de ziel die zich vermengt
Kan vriendschap bestaan zonder dat twee zielen in elkaar oplossen? Michel de Montaigne stelde in zijn beroemde essay ‘Over de vriendschap’ dat echte verbondenheid verder reikt dan gezelschap, nut of zelfs liefde. Het is een versmelting waarbij het ‘ik’ en het ‘jij’ ophouden afzonderlijk te bestaan. Deze gedachte roept een ongemakkelijke vraag op voor iedereen die nadenkt over broederschap: is ware vriendschap überhaupt mogelijk met meer dan één persoon tegelijk? De paradox van de unieke verbinding Montaigne beschrijft zijn vriendschap met Étienne de La Boétie als iets dat alle andere relaties overstijgt. ‘Omdat hij het was, omdat ik het was’, schrijft hij, wanneer hem gevraagd wordt waarom deze band zo bijzonder was. Er bestaat geen verklaring, geen reden, geen nut dat deze vriendschap rechtvaardigt. Ze is simpelweg. Deze formulering suggereert dat werkelijke vriendschap niet kan worden gereproduceerd of vermenigvuldigd. Ze is per definitie enkelvoudig en onherhaalbaar. Hier ontstaat spanning met het vrijmetselaarsideaal van broederschap. De loge presenteert zich als een gemeenschap van broeders die elkaar als gelijken ontmoeten, ongeacht maatschappelijke positie. Maar hoe verhoudt dit collectieve ideaal zich tot Montaignes overtuiging dat de diepste vriendschap exclusief is? Kan een broederschap van velen dezelfde intensiteit bereiken als de band tussen twee […]
