Montaigne over winst en verlies: het nulsomdenken ontleed
Heb je je ooit afgevraagd of jouw succes automatisch betekent dat iemand anders verliest? Het is een gedachte die diep geworteld zit in onze cultuur: de wereld als een taart die verdeeld moet worden, waarbij elk stuk dat jij neemt, minder overlaat voor een ander. Michel de Montaigne, de zestiende-eeuwse Franse filosoof en grondlegger van het essay als literaire vorm, onderzocht precies deze aanname in een van zijn kortste maar meest prikkelende essays. De kern van het essay In essay 21 van het eerste boek van zijn ‘Essais’ onderzoekt Michel de Montaigne de aloude overtuiging dat winst en verlies altijd in balans zijn. De titel spreekt voor zich: ‘Dat de winst van een man het verlies van een ander is’. Montaigne opent met een verwijzing naar Demades, een Atheense redenaar die een handelaar veroordeelde omdat diens beroep alleen winstgevend kon zijn door anderen te benadelen. Deze klassieke opvatting vormt het vertrekpunt voor Montaignes eigen overpeinzingen. Het essay is opvallend kort, zelfs naar Montaignes maatstaven. Toch bevat het een fundamentele kritiek op het economische denken van zijn tijd en, zo blijkt, ook van de onze. Montaigne lijkt aanvankelijk in te stemmen met het nulsomprincipe wanneer hij stelt dat de natuur zelf […]