Montaigne over partijdigheid: een les in broederlijke verbinding
In het jaar 1580 publiceerde Michel de Montaigne een korte maar scherpe tekst over de gevaren van blinde partijdigheid. Zijn observatie dat wij geneigd zijn onze vijanden te klein te maken en onze bondgenoten te groot, raakte een zenuw die tot op de dag van vandaag voelbaar is. Voor vrijmetselaren, die broederschap en waarheidszoeken als kernwaarden koesteren, biedt dit essay uit de zestiende eeuw een verrassend actuele spiegel. De historische context van Montaigne’s waarschuwing Michel de Montaigne schreef zijn essays tijdens de bloedige Franse godsdienstoorlogen, een periode waarin katholieken en hugenoten elkaar bevochten met een fanatisme dat hele steden verwoestte. De Bartholomeusnacht van 1572, waarbij duizenden protestanten werden vermoord, lag nog vers in het collectieve geheugen toen Montaigne zijn pen oppakte. In deze context van religieuze haat en politieke verdeeldheid koos hij een ongewone positie: die van de nuance. In essay dertig van het eerste boek, getiteld Over een gebrekkige partijdigheid, stelt Montaigne dat wij structureel falen in het eerlijk beoordelen van anderen. Wij prijzen onze bondgenoten boven hun verdiensten en verlagen onze tegenstanders beneden hun werkelijke kwaliteiten. Deze neiging, zo betoogde hij, ondermijnt niet alleen de waarheid maar ook onze eigen integriteit. De kern van het betoog: eerlijkheid boven […]