Montaigne over deugd prediken: wanneer goed bedoelen faalt
Misschien herken je dit: iemand die met de beste bedoelingen anderen de les leest over hoe ze zouden moeten leven, terwijl diezelfde persoon zelf worstelt met precies die tekortkomingen. Of misschien heb je jezelf wel eens betrapt op het geven van ongevraagd advies, terwijl je eigen huis nog lang niet op orde was. Michel de Montaigne schreef in de zestiende eeuw een opmerkelijk kort maar scherp essay over dit fenomeen: ‘Dat het prediken van deugd soms ondeugd kan zijn’. Zijn observatie raakt aan iets wezenlijks dat ook binnen de vrijmetselarij centraal staat: echte wijsheid begint bij zelfreflectie, niet bij het corrigeren van anderen. De paradox van het morele vermaan Montaigne merkte op dat sommige mensen zo druk bezig zijn met het verkondigen van deugdzaamheid, dat ze vergeten deze zelf te beoefenen. Het prediken wordt dan een vorm van zelfbedrog, een manier om de eigen tekortkomingen te maskeren achter een façade van morele superioriteit. De filosoof uit Bordeaux had weinig geduld met deze houding. Hij zag hoe retorisch vertoon vaak in de plaats kwam van daadwerkelijke karaktervorming. Dit is geen cynische observatie, maar een oproep tot eerlijkheid. Montaigne geloofde oprecht in deugd, maar hij begreep dat ware deugd stil werk is. […]
