In 2003 publiceerde Dan Brown zijn internationale bestseller The Da Vinci Code, waarin een eeuwenoud geheim genootschap genaamd de Priorij van Sion een hoofdrol speelt. Het boek opent zelfs met een pagina getiteld ‘Feiten’, waarin wordt gesteld dat de Priorij van Sion in 1099 werd opgericht en dat beroemde historische figuren zoals Leonardo da Vinci en Isaac Newton tot de grootmeesters behoorden. Miljoenen lezers namen deze claims voor waar aan. Maar wat zeggen historici en archivarissen hierover? Tijd voor een grondige feitencheck.
De oorsprong: niet middeleeuws, maar twintigste-eeuws
De werkelijke geschiedenis van de Priorij van Sion begint niet in 1099, maar in 1956. In dat jaar registreerde de Fransman Pierre Plantard in het Franse verenigingenregister een organisatie onder de naam Prieuré de Sion. De doelstelling was volgens de registratie bescheiden: een lokale vereniging voor woningverbetering in de regio Annemasse. Van kruisvaarders, tempeliers of beschermers van een heilige bloedlijn was geen sprake.
Plantard bleek een figuur met een bewogen verleden. Franse onderzoekers hebben vastgesteld dat hij in de jaren veertig betrokken was bij antisemitische organisaties onder het Vichy-regime en meerdere malen veroordeeld werd voor fraude. In de decennia na 1956 ontwikkelde hij steeds uitgebreidere claims over zijn organisatie, waarbij hij zichzelf presenteerde als afstammeling van de Merovingische koningen.
De Geheime Dossiers: een gefabriceerd bewijs
Het zogenaamde bewijs voor de eeuwenoude Priorij rust grotendeels op de Dossiers Secrets, documenten die in de jaren zestig in de Bibliothèque Nationale de France opdoken. Deze dossiers bevatten genealogieën die de Merovingische bloedlijn zouden verbinden met Plantard, plus lijsten van vermeende grootmeesters waaronder Leonardo da Vinci, Isaac Newton en Victor Hugo.
Onderzoek door Franse journalisten en historici heeft aangetoond dat deze documenten vervalsingen zijn, vervaardigd door Plantard en zijn medewerker Philippe de Chérisey. In 1993 gaf Plantard onder ede toe dat hij de documenten had gefabriceerd, nadat de Franse politie hem ondervroeg in verband met een ander onderzoek. De archivarissen van de Bibliothèque Nationale hebben bevestigd dat de Dossiers Secrets geen authentieke middeleeuwse bronnen zijn, maar twintigste-eeuwse creaties die achteraf in de collectie werden geplaatst.
De Priorij van Sion zoals beschreven in The Da Vinci Code heeft nooit bestaan. Het is een twintigste-eeuwse vervalsing die door de auteur als historisch feit werd gepresenteerd.
Leonardo da Vinci en de grootmeesterlijst
Dan Brown noemt in The Da Vinci Code prominente historische figuren als grootmeesters van de Priorij: Leonardo da Vinci, Sandro Botticelli, Isaac Newton, Victor Hugo en Jean Cocteau. Voor geen van deze claims bestaat enig historisch bewijs buiten de vervalste Dossiers Secrets. Er zijn geen brieven, dagboeken, contracten of andere contemporaine bronnen die ook maar suggereren dat deze personen lid waren van een geheime organisatie met deze naam.
Leonardo da Vinci stierf in 1519, meer dan vier eeuwen voordat Plantard de term Prieuré de Sion voor het eerst gebruikte. De gedachte dat hij grootmeester was van een organisatie die pas in de twintigste eeuw werd bedacht, is chronologisch onmogelijk. Kunsthistorici hebben geen enkele aanwijzing gevonden dat Leonardo betrokken was bij welk geheim genootschap dan ook, laat staan een genootschap dat pas na zijn dood zou worden verzonnen.
De verwarring met echte geheime genootschappen
De populariteit van The Da Vinci Code heeft geleid tot verwarring tussen de fictieve Priorij van Sion en werkelijk bestaande historische organisaties. De Orde van de Tempeliers, opgericht rond 1119, was een daadwerkelijke ridderorde die gedurende de kruistochten actief was. De vrijmetselarij ontstond in de zeventiende en achttiende eeuw als een broederschap met verifieerbare archieven, loges en leden.
Het essentiële verschil is dat deze organisaties sporen hebben nagelaten in de vorm van charters, notulen, correspondentie en officiële erkenningen. De Priorij van Sion zoals Dan Brown die beschrijft heeft geen enkel authentiek document uit de veronderstelde negen eeuwen van haar bestaan. Dit is niet omdat de organisatie zo geheim was, maar omdat zij simpelweg niet bestond.
Waarom deze mythe blijft resoneren
De aantrekkingskracht van het Priorij-verhaal ligt in dezelfde menselijke behoeften die ook werkelijke broederschappen voeden: het verlangen naar verborgen kennis, naar verbinding met een groter geheel, naar een wereld waarin mysteries nog bestaan. Het idee dat grote genieën zoals Leonardo da Vinci en Isaac Newton samen een geheim bewaakten, spreekt tot de verbeelding.
Maar er bestaat een wezenlijk verschil tussen fictie die inspireert en geschiedvervalsing die misleidt. Dan Brown presenteerde in The Da Vinci Code zijn verhaal expliciet als gebaseerd op feiten. Historici, waaronder experts verbonden aan de universiteiten van Oxford en Cambridge, hebben sindsdien herhaaldelijk gewezen op de onjuistheden in het boek.
De conclusie van de feitencheck
De balans is helder. De claim dat de Priorij van Sion in 1099 werd opgericht: aantoonbaar onjuist. De organisatie werd in 1956 geregistreerd. De claim dat Leonardo da Vinci, Isaac Newton en anderen grootmeesters waren: gebaseerd op vervalste documenten, door de maker zelf als fraude erkend. De claim dat de Priorij een bloedlijn van Christus beschermde: geen enkel historisch bewijs, puur fictief element.
- Historisch aantoonbaar: de Priorij van Sion werd in 1956 opgericht door Pierre Plantard
- Overdreven: de suggestie dat documenten in de Bibliothèque Nationale authentiek waren
- Pure fictie: de middeleeuwse oorsprong, de grootmeesterlijst en de heilige bloedlijn
The Da Vinci Code blijft een meeslepende thriller die miljoenen lezers heeft geboeid. Als literair werk verdient het waardering voor zijn spanning en inventiviteit. Maar de historische beweringen over de Priorij van Sion houden geen stand onder serieus onderzoek. Voor wie geïnteresseerd is in werkelijke geheime genootschappen en hun geschiedenis, bieden de archieven van bijvoorbeeld de vrijmetselarij een rijke en verifieerbare bron van studie.
De Priorij van Sion is een schoolvoorbeeld van hoe fictie en geschiedvervalsing kunnen versmelten tot een hardnekkige mythe. Pierre Plantard creëerde een fantasie die Dan Brown omvormde tot een wereldwijde sensatie. Voor lezers die gefascineerd blijven door geheime genootschappen is het de moeite waard om te onderscheiden tussen verzonnen verhalen en de werkelijke geschiedenis van broederschappen die eeuwenlang sporen hebben nagelaten. De waarheid is vaak minder sensationeel, maar des te waardevoller.
Copyright tekst & afbeelding: devrijmetselaar.nl
Teksten zijn naar idee en inhoud van de auteur van devrijmetselaar.nl en op fouten gecontroleerd, gecorrigeerd en aangevuld met behulp van OpenAi. Afbeeldingen zijn naar idee van de auteur van devrijmetselaar.nl gemaakt met gebruikmaking van OpenAi/Dall-E
Veelgestelde vragen
Wanneer werd de Priorij van Sion werkelijk opgericht?
De Priorij van Sion werd niet in 1099 opgericht zoals Dan Brown stelt, maar in 1956. Pierre Plantard registreerde in dat jaar een organisatie onder de naam Prieuré de Sion in Frankrijk, oorspronkelijk bedoeld als een lokale vereniging voor woningverbetering in de regio Annemasse.
Zijn de Dossiers Secrets authentieke historische documenten?
Nee, de Dossiers Secrets zijn vervalsingen. Onderzoek door Franse historici en journalisten toonde aan dat deze documenten in de jaren zestig door Pierre Plantard en Philippe de Chérisey waren gefabriceerd. In 1993 gaf Plantard onder ede toe dat hij de documenten zelf had vervaardigd. De archivarissen van de Bibliothèque Nationale hebben bevestigd dat het twintigste-eeuwse creaties zijn.
Was Pierre Plantard een betrouwbare bron?
Nee, Pierre Plantard had een dubieus verleden. Hij was in de jaren veertig betrokken bij antisemitische organisaties onder het Vichy-regime en werd meerdere malen veroordeeld voor fraude. Later creëerde hij valse genealogieën om zichzelf als afstammeling van de Merovingische koningen voor te stellen.
Geef als eerste een reactie